Avrupa İnsan hakları sözleşmesinin 6. Maddesine göre,
Bireyler:
“… Cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların; yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir.”
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi TBMM tarafından onaylanarak, iç hukuk kuralı haline gelmiştir.
*****
6.Maddede belirtildiği gibi adil yargılama;
Yasayla kurulmuş,
Tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından,
Kamuya açık ve makul bir sürede karara bağlanmasıdır.
*****
Adil yargılama hakkı nın elde edilmesi, bağımsız ve tarafsız mahkemelerin kurulması kolay olmamıştır.
Egemenler, haklarının sınırlandırılmasına uzun süre karşı koymuşlardır.
İngiltere’de 1215 Yılında Kralın yetkileri,
Magna Karta anlaşması ile sınırlandırılmış,
“Özgür bir insanın,
Yasal dayanak olmaksızın tutuklanamayacağı,
Hapsedilemeyeceği, sürgün edilemeyeceği.”
Kabul edilmiştir…
****
1789 Fransız Devrimi,
Bireysel hak ve özgürlükleri korumak amacıyla,
Anayasaya dayanan, Hukukun üstünlüğünü kabul eden, Kuvvetler ayrılığı ilkesini getirmiştir.
Kuvvetler, Yasama, Yürütme ve Yargıdır.
Geçmişte kralların, egemenlerin kullandığı yetkiler sınırlanmıştır.
Devleti idare edenler, keyfi davranamaz!
Kaynağı kanunda olmayan bir yetkiyi kullanamaz!
Kanunsuz hiçbir eylemde bulunamaz!
Erkler, birbirlerinin yetkilerine müdahale edemez!
Birbirlerinin işlerine karışamaz ve talimat veremez!
****
Uygar uluslar, Milli iradenin gerçek sahibinin halk olduğunu kabul etmiştir.
1982 Tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
6. Maddesi “Egemenlik Kayıtsız Şartsız Millete.” ait olduğunu,
10. Maddesi, Kanun önünde eşitlik,
19. Maddesi, kişi özgürlüğü ve güvenliği,
26. Maddesi düşünce açıklama ve yayma özgürlüğünü,
34. maddesi, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını,
36. Madde hak arama özgürlüğünü
37. Madde Kanuni hâkim güvencesini,
38. Maddesi kanunsuz suç ve ceza olmaz, ceza sorumluluğu şahsiliğ ilkesini benimsemiştir.
*****
Tanınan temel hak ve özgürlüklerin güvencesi, Anayasadır.
Anayasanın 11. maddesi, “ Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, İdare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayıcı temel hukuk kurallarıdır.”
Yasalar Anayasaya aykırı olamaz,
Anayasada yer alan ilkeler yasayla ortadan kaldırılamaz.
****
Türkiye Cumhuriyeti,
2. Maddeye göre; “…demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.”
Adil yargılanma istemek, ayrıcalık değil, temel bir insan hakkıdır.
****
Türk hukuk sisteminin geçmişine baktığımızda;
Türk devletlerinin, adalete ve töreye önem verdiğini görürüz.
“Adalet hükümdarın bir bağışlama fiili değil, törünün (yasa) doğru ve tarafsız bir şekilde uygulanmasıdır.” (1) Anlayışı hâkimdir.
****
Geçmişten getirdiğimiz töreler,
Anayasamızda yazılı olan ilkeler,
İnsana tanınmış bir lütuf değil haktır.
Hakkını aramak, insanın en doğal hakkıdır.
Adil yargılanma isteyen birey ölüme terk edilemez.
Unutmayın ki, hukuk bir gün herkese lazım olacak…
KAYNAK:
1-Halil İnalcık, Osmanlı, Devlet, Kanun Diplomasi. S.43