Sanayi devrimi sonrası plastikten yapılma eşya ve aletler, hafif olduğundan insan yaşamının her alanında kullanılmaya başladı, plastik beraberinde çevre kirlenmesi getirdi. Plastik atıklar, yaşam alanları, su kaynakları, denizleri, okyanusları kirletti, ormanları yok etmeye başladı…
20. Yüzyıla kadar kullanılan plastiğin ham maddesi çoğunlukla ham petrolden, doğal gazdan ve selüloz gibi organik maddelerden elde edilirdi. Sentetik polimerlerden elde edilen ilk yapay plastik 1905 yılında Belçikalı kimyager Leo Baekeland tarafından üretildi…
Bilim insanları, Letonya göl sedimanlarını incelediğinde bazı mikroplastik parçacıkların 18. yüzyıla tarihlenen derin katmanlarda bulunduğunu tespit etti. (1) Bu durum bize plastiklerin icattan çok önceki zamanlarda kullanıldığını gösterir…
Keşif sayesinde elde edilen yeni plastik ve bakalit hem ucuz, hem kullanışlı, hem de dayanıklı hale geldi. Ayrıca elektriği iletmediğinden iyi bir yalıtkandı. Bakalit o dönemde plak, mobilya, takı, radyo kasası gibi birçok eşya ve malzemenin yapımında kullanıldı…
Plastik, yaşamın her alanında kullanılan, aranan bir materyal oldu. Çatal, kaşık ve yemek tabağı, muhafaza kapları, masa, sandalye, kapı, pencere, hazır yiyecek ambalajları, meşrubat, su, ilaç şişesi, araçların kaporta aksamı, tarımda seralarda kullanıldı…
Plastik maddenin doğada yok olma süresi uzun zaman alır: Birkaç örnekle açıklayacak olursam: Poşetlerin doğada en az 1000 yıl, plastik tabaklar 500 yıl, pet şişeler 400 yıl gibi uzun sürede doğada yok olur…
Kapitalizmin, “kullan at” felsefesi, doğada çözülmeyen plastik atıkları her yere yaydı. Okyanuslarda plastik adaları oluştu. Zirai zehirlerin ambalajları doğaya atıldı. Sular zehirlendi balıklar, su kuşları ve diğer canlılar öldü, sulak alanlar kirlendi…
Hollandalı bilim insanları, insan kanında plastik parçacıkları (mikroplastik) bulunduğunu açıkladı. “Amsterdam Özgür Üniversitesi uzmanları tarafından yapılan testler sonucunda, çalışmaya katılan 22 kişiden 17’sinin kanında mikroplastik tespit edildi.” (2)
Sadece insan kanında değil, “Antarktika’ya yağan karda mikro plastik bulundu.” (3) Okyanuslarda Avusturalya kıtası büyüklüğünde devasa plastik adası oluştu…
“Canlıların hücrelerine giren mikro plastik parçacıklarının ne kadar zararlı olduğu tam olarak bilinmiyor. Yiyeceklerde ve suda bulunan mikro plastiği canlılar farkında olmadan yutar. Yutulan parçacıklar dışkıda ve hatta plasentada da bulunur. Bu olguyu bilim insanları zaten biliyor.”(4)
Plastik maddenin, insan üzerinde ne gibi kalıcı hasar bırakacağı ne gibi hastalığa neden olacağı henüz bilinmiyor. Plastiğin vereceği zarar kesin olarak tespit edilene kadar, kullanımı sınırlandırılmalıdır…
KAYNAK:
1-Adarlo, Sharon. “Microplastics Found in Sediment Layers Untouched by Modern Humans.” Futurism, 23 Şubat 2024.
2-https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-60872734
3-https://www.sozcu.com.tr/…/dunyada-bir-ilk…/
4-https://hekimcebakis.org/haber/cevre-haberleri/mikroplastik-ilk-kez-insan-kaninda-tespit-edildi/